علت گیرافتادگی لگن، افزایش اصطکاک در اثر ناهماهنگی میان سر کروی استخوان ران و حفره‌ای است که آن را در بر می‌گیرد (استابولوم). در حالت طبیعی سر استخوان ران در همه جهات به‌راحتی درون حفره می‌لغزد، اما برخی ناهماهنگی‌ها در این سازوکار «توپ و حفره» روانی حرکت را مختل می‌کند. سندرم گیرافتادگی فموروآستابولار (FAI) اغلب با درد اطراف لگن، احساس گیر کردن و گاهی درد تیز و تیرکشنده (به‌ویژه هنگام چرخش لگن و چمباتمه) خود را نشان می‌دهد. علت دقیق مشخص نیست؛ ناهمواری‌های خفیف رشدی سطوح مفصلی ممکن است در ورزشکاران با فعالیت‌های سنگین تشدید شود و گمان می‌رود در دوران رشد مفصل لگن در کودکی نیز ایجاد شود. این سندرم با آسیب غضروف، پارگی لابروم، آرتروز زودرس لگن و کمردرد مرتبط است و در ورزشکاران حرفه‌ای و افراد فعال شایع‌تر است. گیرافتادگی لگن از عوامل ایجاد آرتروز و از علل آرتروز زودرس لگن به شمار می‌رود. سه نوع گیرافتادگی وجود دارد!
مشکل ایجادکننده ممکن است به سه شکل باشد:
– نوع پینسر (انبری): اگر لبه جلویی استابولوم بلندتر از حد طبیعی باشد، گردن استخوان ران هنگام خم شدن لگن به آن برخورد کرده و گیر می‌افتد. در زنان میانسال شایع‌تر است.
– نوع کم (بادامکی): اگر سر استخوان ران که در حالت عادی کروی و صاف است نامنظم باشد و برجستگی غیرطبیعی داشته باشد، در حرکاتی که لگن خم می‌شود مانند بستن بند کفش یا رکاب زدن، به لبه حفره گیر می‌کند. در مردان جوان شایع‌تر است.
– نوع مختلط: مشکل هم در استخوان لگن خاصره و هم در استخوان ران وجود دارد و در بسیاری موارد هر دو شکل با هم دیده می‌شوند.
مشکلات دیگری نیز می‌توانند باعث گیرافتادگی شوند. در بیماری لگ-کالوه-پرتس سر استخوان ران به دلیل مشکل گردش خون به‌خوبی تغذیه نمی‌شود، بافت استخوان می‌میرد و تغییر شکل ایجاد می‌شود. لغزش اپی‌فیز سر استخوان ران بیماری دوران بلوغ است که با جدا شدن سر استخوان ران از صفحه رشد مشخص می‌شود. «کوکسا وارا» که با کاهش زاویه گردن ران در اثر کار ناهمسان صفحات رشد در کودکان مشخص می‌شود، علت دیگری است.
علائم گیرافتادگی لگن چیست؟
به‌ویژه هنگام خم کردن لگن به جلو و چرخاندن به داخل (زانو زدن یا پا روی پا انداختن) ناحیه جلویی-بالایی استابولوم تحت فشار قرار می‌گیرد و به مرور غضروف و لابروم این ناحیه آسیب می‌بیند. علائم ممکن است بی‌سروصدا شروع شده و با استفاده زیاد به‌تدریج افزایش یابد و با درد فزاینده جلوی لگن همراه باشد، یا بیمار به دلیل پارگی لابروم با درد حاد مراجعه کند. درد در جلوی لگن و کشاله ران احساس می‌شود و هنگام نشستن و برخاستن، زانو زدن یا پا روی پا انداختن ممکن است درد و گیر کردن در جلوی لگن و ران احساس شود.
گیرافتادگی لگن چگونه درمان می‌شود؟
نخستین گام استراحت و کاهش فعالیت‌های دردزا است. سپس ورزش‌های کششی و تقویتی عضلات اطراف لگن و روش‌های فیزیوتراپی (تقویت عضلات، گرما درمانی و...) به کار می‌رود و در دوره‌های دردناک می‌توان مسکن مصرف کرد. اگر با وجود همه این اقدامات درد ادامه یابد، جراحی لازم است.
جراحی در کوتاه‌مدت درد را کاهش داده و فعالیت را بازمی‌گرداند و در بلندمدت روند منتهی به آرتروز را متوقف می‌کند. ناهنجاری‌های آناتومیک با روش آرتروسکوپی یا باز قابل درمان‌اند.
در آرتروسکوپی مفصل لگن بررسی شده، برجستگی‌های استخوانی ایجادکننده اصطکاک تراشیده می‌شوند و در صورت ساییدگی غضروف اقدامات لازم انجام می‌شود. اخیراً روش‌های نیمه‌باز کوچک نیز رایج شده‌اند که بهبودی سریع‌تر را بدون مختل کردن خون‌رسانی لگن ممکن می‌کنند. عوارض جراحی نادرند اما شامل این موارد است: ترومبوز ورید عمقی؛ عفونت؛ ناپایداری و دررفتگی لگن؛ شکستگی گردن ران؛ نکروز آواسکولار سر ران؛ استخوان‌سازی نابجا در بافت نرم؛ آسیب عصب (سیاتیک، عصب جلدی جانبی ران، پودندال، پرونئال)؛ جوش نخوردن (در جراحی باز)؛ چسبندگی و جای زخم.
اطلاعات این صفحه صرفاً جنبه آموزشی عمومی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص نیست.