شانه یخ‌زده یا کپسولیت چسبنده، همان‌طور که از نامش پیداست، بیماری‌ای است که در آن حرکات شانه به‌شدت محدود و همراه با درد است. این بیماری پس از ضخیم و سفت شدن بافت‌های نرم اطراف مفصل، به‌ویژه کپسول مفصلی، ایجاد می‌شود و این بافت‌های ضخیم و کوتاه‌شده مانع حرکات شانه می‌شوند.
چه کسانی در معرض خطرند؟
شانه یخ‌زده بیشتر در زنان ۴۰ تا ۶۵ ساله دیده می‌شود. دیابت مهم‌ترین عامل خطر است و ۱۰ تا ۲۰٪ مبتلایان دیابت دارند. عوامل دیگر شامل بیماری‌های تیروئید، سکته مغزی، جراحی پستان یا قلب و بیماری پارکینسون است؛ همچنین در افرادی که شانه‌شان به دلیل آسیب یا جراحی دست مدت طولانی بی‌حرکت مانده، خطر بالاست.
علائم شانه یخ‌زده چیست؟
معمولاً یک شانه درگیر می‌شود، اما در یک‌سوم بیماران هر دو طرف ممکن است درگیر باشند. محدودیت حرکت نشانه زودرس است؛ اگر در بردن دست بالای سر، به شانه مقابل یا پشت کمر دشواری دارید، حرکات شانه‌تان محدود شده است. محدودیت در همه جهات است؛ بیمار نمی‌تواند موهایش را شانه کند یا دستش را به پشت برساند. همچنین درد شانه و بازو به‌ویژه در شب شدیدتر می‌شود.
شانه یخ‌زده به‌آرامی و در ۳ مرحله طی مدتی طولانی ایجاد می‌شود:
● مرحله اول (زودرس، التهابی، «یخ زدن»):
درد شانه به‌تدریج افزایش و حرکات در همه جهات محدود می‌شود. این مرحله حدود ۱ تا ۳ ماه طول می‌کشد.
● مرحله دوم (چسبندگی، «یخ‌زده»):
درد به‌تدریج کم می‌شود، اما محدودیت حرکت آشکار است و حرکات نسبت به دست دیگر حدود ۵۰٪ کاهش می‌یابد. این مرحله طی ۴ تا ۶ ماه پایان می‌یابد.
● مرحله سوم («ذوب شدن»):
درد به‌خوبی کاهش یافته و حرکات شانه آرام‌آرام بازمی‌گردد و وضعیت رو به بهبود می‌رود، هرچند بیمار هنوز نمی‌تواند شانه را کاملاً حرکت دهد. تا پایان سال دوم بیشتر علائم کاهش می‌یابد، اما حدود یک‌پنجم بیماران همچنان درد آزاردهنده و محدودیت حرکت دارند. با درمان خوب دامنه حرکت تقریباً به حالت قبل بازمی‌گردد و برخی بیماران ممکن است برای بازگرداندن حرکت به جراحی نیاز داشته باشند.
شانه یخ‌زده چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص با معاینه است؛ حرکات شانه هم وقتی بیمار فعالانه حرکت می‌دهد و هم وقتی پزشک به‌صورت غیرفعال حرکت می‌دهد محدود است. ام‌آر‌آی نه برای تشخیص، بلکه برای رد مشکلات دیگر ممکن است درخواست شود.
شانه یخ‌زده چگونه درمان می‌شود؟
درمان اولیه روش‌های غیرجراحی است و هدف آن رفع درد و بازگرداندن حرکات است. برای این کار داروهای ضدالتهاب و مسکن، تزریق کورتون داخل مفصل، در مراحل اول ورزش‌های کششی محتاطانه‌ای که التهاب را افزایش ندهند و یخ به کار می‌رود. پس از ورود به مرحله یخ‌زده و کاهش درد، ورزش‌های سنگین‌تر آغاز می‌شود. بلوک‌های عصبی و سوزاندن عصب حامل درد با رادیوفرکانس نیز ممکن است نتایج خوبی بدهد.
در بیمارانی که شش ماه به درمان غیرجراحی پاسخ ندهند، دستکاری تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود. پس از شل شدن کامل عضلات، پزشک با مانورهای مختلف کپسول را آزاد و حرکات شانه را باز می‌کند و سپس با برنامه توان‌بخشی جدی، حرکات به‌دست‌آمده حفظ می‌شود.
اگر با دستکاری حرکت به دست نیاید، بافت‌های نرم ضخیم‌شده مانع حرکت با جراحی آرتروسکوپی بریده و آزاد می‌شوند. پس از جراحی نیز توان‌بخشی حتماً باید انجام شود. حتی پس از جراحی، در ۵ تا ۱۰٪ موارد بیماری ممکن است عود کند.
اگر شانه یخ‌زده درمان نشود چه می‌شود؟
مدت بیماری از بیماری به بیمار دیگر متفاوت است. بر اساس مطالعات، موارد درمان‌نشده ۳ تا ۱۰ سال طول می‌کشند. با وجود این مدت طولانی، در بسیاری از بیماران حرکت شانه تقریباً به‌طور کامل بازمی‌گردد، اما در برخی محدودیت حرکت و عوارض باقی می‌ماند.
اطلاعات این صفحه صرفاً جنبه آموزشی عمومی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص نیست.