ساختار شانه چگونه است؟
مفصل شانه میان حفره کم‌عمق استخوان کتف و سطح کروی استخوان بازو تشکیل می‌شود. برخلاف مفصل لگن، سر بازو درون حفره قرار ندارد بلکه مقابل آن است؛ به همین دلیل پایداری استخوانی مفصل ضعیف است و پایداری اصلی را تاندون‌ها و رباط‌ها تأمین می‌کنند. به لطف این ساختار، شانه بیشترین دامنه حرکت را در میان مفاصل بدن دارد، اما در این مفصل کم‌ثبات و پرتحرک بیشترین مشکلات در تاندون‌ها و رباط‌ها دیده می‌شود.
عضلاتی که شانه را حرکت می‌دهند هرچه به مفصل نزدیک‌تر می‌شوند به تاندون تبدیل شده و به یکدیگر و به کپسول شانه می‌چسبند. این ساختار «روتاتور کاف» نام دارد و وظیفه‌اش نگه داشتن شانه در جای خود و انجام حرکات شانه است.
پارگی روتاتور کاف چگونه ایجاد می‌شود؟
در جوانان پارگی در اثر افتادن یا آسیب جدی ایجاد می‌شود، اما در سالمندان تاندون‌های فرسوده ممکن است با فشار جزئی یا استفاده روزمره پاره شوند.
علائم پارگی روتاتور کاف چیست؟
درد شانه در طول روز هنگام فعالیت‌های سنگین ایجاد می‌شود، اما بیشتر شب‌ها آزاردهنده است و بیمار نمی‌تواند روی شانه مبتلا بخوابد. درد از شانه شروع شده و به بالای بازو انتشار می‌یابد. در ابتدا بیمار در فعالیت‌های بالای سر و فشارهای سنگین مشکل دارد و به مرور بالا بردن دست بالای سر دشوار می‌شود. پارگی ممکن است تمام‌ضخامت یا نسبی باشد. در پارگی تمام‌ضخامت، کاهش قدرت نیز وجود دارد؛ بیمار نمی‌تواند دست را بالای سر ببرد یا اگر بخواهد آن را در سطح شانه نگه دارد، پس از مدت کوتاهی مجبور به پایین آوردن آن می‌شود. پارگی‌های تمام‌ضخامتی که مدت طولانی ترمیم نشوند، مکانیک حرکتی شانه را مختل کرده و باعث آرتروز و از دست رفتن حرکت می‌شوند.
پارگی روتاتور کاف چگونه تشخیص داده می‌شود؟
اگر درد شانه طی چند هفته برطرف نشود یا پس از آسیب شانه، درد همراه با دشواری بالا بردن بازو وجود داشته باشد، باید به پزشک مراجعه کرد.
پزشک پس از معاینه حرکات مفصل، تست‌های ویژه‌ای برای پارگی روتاتور کاف انجام می‌دهد. برای تشخیص‌های دیگر ممکن است رادیوگرافی یا سی‌تی‌اسکن درخواست شود. در صورت شک به پارگی، ام‌آر‌آی شانه تشخیص را قطعی کرده و اندازه پارگی برای برنامه‌ریزی جراحی مشخص می‌شود.
پارگی روتاتور کاف چگونه درمان می‌شود؟
بر اساس سن بیمار و نوع پارگی، درمان غیرجراحی یا جراحی انتخاب می‌شود.
در پارگی‌های نسبی یا کوچک، فیزیوتراپی، داروهای مسکن، یخ و تزریق‌ها درد را کاهش داده و دامنه حرکت را افزایش می‌دهند، اما هیچ‌یک پارگی را ترمیم نمی‌کنند. پارگی باید با ام‌آر‌آی پیگیری شود و اگر درد بهتر نشد یا پارگی پیشرفت کرد، جراحی لازم است.
در پارگی‌های تمام‌ضخامت، بیماران جوان، کسانی که با دست کار سنگین انجام می‌دهند و بیماران دارای کاهش قدرت، جراحی مستقیماً ترجیح داده می‌شود، زیرا پارگی دوخته‌نشده به مرور بزرگ‌تر می‌شود. اگر مدت طولانی ترمیم نشود، عضله بی‌استفاده چرب شده و کارایی خود را از دست می‌دهد؛ در این صورت حتی عضله دوخته‌شده کار نمی‌کند و ممکن است زود دوباره پاره شود.
بسته به پارگی، سن و فعالیت بیمار، جراحی به روش بسته (آرتروسکوپی) یا باز همراه با انتقال تاندون انجام می‌شود. در پارگی‌های بسیار قدیمی و غیرقابل ترمیم، اگر بیمار مسن و شانه دردناک باشد، تعویض مفصل شانه ممکن است انتخاب شود که اگرچه حرکات کاملاً مانند قبل نمی‌شود، درد برطرف می‌گردد.
ترمیم آرتروسکوپیک روتاتور کاف چگونه انجام می‌شود؟
معمولاً بیهوشی عمومی و گاهی بی‌حسی ناحیه‌ای (بلوک عصب) انجام می‌شود. از سوراخ‌های ۰٫۵ سانتی‌متری پشت و کنار شانه، دوربینی به نام آرتروسکوپ وارد شانه می‌شود، داخل شانه معاینه و شکل و اندازه پارگی مشخص می‌شود. یک یا دو سوراخ دیگر برای ابزارهای بخیه ایجاد شده و لبه‌های پارگی و محل اتصال به استخوان تازه می‌شوند. لنگرهای بخیه ۰٫۵ سانتی‌متری از جنس تیتانیوم یا مواد قابل جذب در استخوان قرار داده می‌شوند و تاندون با نخ‌های متصل به آن‌ها به استخوان دوخته می‌شود.
مدت بستری یک یا دو روز است.
بهبودی پس از ترمیم آرتروسکوپیک چقدر طول می‌کشد؟
پس از جراحی، بسته به استحکام ترمیم، ۳ تا ۶ هفته از آویز بازوی بالش‌دار استفاده می‌شود. ورزش‌ها بلافاصله آغاز و فیزیوتراپی پس از ترخیص دست‌کم ۳ ماه ادامه می‌یابد. استفاده از شانه در فعالیت‌های روزمره پس از هفته ششم ممکن است، اما ورزش فعال پس از ۶ تا ۹ ماه مجاز است.
پس از ترمیم روتاتور کاف چه عوارضی ممکن است ایجاد شود؟
- ترمیم نشدن یا پارگی مجدد: به دلیل سن بالا، پارگی بزرگ و عضله ضعیف، سیگار، حرکات سنگین در مراحل اولیه، آسیب جدید، ترمیم با استحکام ناکافی یا استخوان ضعیف ممکن است رخ دهد. پارگی‌های مجدد معمولاً کوچک‌تر و بدون درد هستند و اغلب نیاز به جراحی دوباره ندارند؛ در صورت کاهش قدرت و درد شدید باید جراحی تکرار شود.
- محدودیت حرکت شانه: شروع زودهنگام توان‌بخشی و انجام ورزش‌های صحیح و کافی از این عارضه پیشگیری می‌کند.
اطلاعات این صفحه صرفاً جنبه آموزشی عمومی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص نیست.