نوار ایلیوتیبیال ساختاری ضخیم و محکم است که از بخش خارجی استخوان لگن تا کنار زانو امتداد دارد و به حرکت لگن به عقب و پهلو و چرخش آن کمک می‌کند. این نوار هنگام راه رفتن یا دویدن با جلوگیری از حرکات بیش از حد زانو، آن را پایدار نگه می‌دارد.
سندرم نوار ایلیوتیبیال از شایع‌ترین علل درد بخش خارجی زانو است و زمانی رخ می‌دهد که این نوار هنگام خم و راست شدن زانو روی برجستگی استخوانی زانو ساییده شود. تمرین نادرست یا دویدن طولانی با خم و راست شدن مکرر زانو، این نوار را تحت فشار قرار می‌دهد؛ در نتیجه نوار آسیب دیده، کشیده شده و التهاب و ورم ایجاد می‌شود. این وضعیت احساس اصطکاک در لبه خارجی زانو و درد هنگام حرکت ایجاد می‌کند که ممکن است تا لگن انتشار یابد.
چه کسانی دچار این سندرم می‌شوند؟
دوندگان، دوچرخه‌سواران و تنیس‌بازان، یعنی کسانی که ورزش‌هایی با خم و راست شدن مداوم زانو انجام می‌دهند. در عموم مردم نیز نشستن طولانی با زانوی خم، بالا و پایین رفتن زیاد از پله و پوشیدن کفش پاشنه‌بلند ممکن است باعث آن شود.
عوامل محرک سندرم نوار ایلیوتیبیال:
- کوتاهی نوار ایلیوتیبیال
- برجستگی زیاد استخوان‌ها
- اختلاف طول پاها
- نداشتن تجربه دویدن
- نادیده گرفتن گرم کردن و سرد کردن
- افزایش ناگهانی و بیش از حد شدت تمرین
- استراحت ناکافی میان تمرین‌ها
- انتخاب کفش نامناسب
- تمرین روی سطح نامناسب
- تنظیم نادرست دوچرخه
- تمرین سنگین بدون آمادگی جسمانی
- دویدن طولانی همیشه در یک جهت
- دویدن در سراشیبی
علائم چیست؟
بیشترین شکایت بیماران درد و سوزش در بخش خارجی زانو است، به‌ویژه وقتی زانو کمی خم است (۳۰ تا ۴۵ درجه). گاهی روی برجستگی استخوانی کنار لگن (تروکانتر بزرگ) نیز درد احساس می‌شود. در مراحل اولیه درد فقط هنگام فعالیت ایجاد شده و با استراحت از بین می‌رود، اما در مراحل بعدی در حالت استراحت نیز وجود دارد. در موارد شدید ممکن است در نواحی دردناک تورم دیده شود و هنگام راه رفتن و دویدن با هر حرکت زانو صدای تق‌تق یا اصطکاک شنیده شود.
چگونه تشخیص داده می‌شود؟
با معاینه خوب تشخیص ممکن است. آسیب و ورم نوار با ام‌آر‌آی نیز نشان داده می‌شود و رادیوگرافی برای رد مشکلات استخوانی گرفته می‌شود. کشیدگی یا آسیب عضلات همسترینگ، آسیب رباط جانبی خارجی زانو، آسیب منیسک خارجی، سندرم درد کشککی-رانی و بورسیت تروکانتریک ممکن است با این سندرم اشتباه شوند و باید در تشخیص افتراقی در نظر گرفته شوند.
چگونه درمان می‌شود؟
ابتدا برای کنترل درد باید فعالیت بدنی و شدت ورزش کاهش یابد و علاوه بر استراحت، یخ و داروهای مسکن ضدالتهاب داده شود. با کاهش درد فیزیوتراپی آغاز می‌شود که اساس آن ورزش‌های کششی است و ماساژ نیز ممکن است انجام شود. به مرور ورزش‌های تقویتی اضافه می‌شوند.
اگر عوامل محرک (مانند کوتاهی نوار، صافی کف پا، تکنیک بد دویدن یا کوتاهی پا) وجود داشته باشند، باید شناسایی و اصلاح شوند.
بیشتر افراد مبتلا معمولاً ظرف ۶ هفته به تمرین بازمی‌گردند. در ابتدا باید از تمرین در تپه، دویدن آهسته و دویدن در سراشیبی پرهیز کرد. مهم‌ترین نکته این است که درمان باید برای هر فرد جداگانه برنامه‌ریزی شود.
در مواردی که ورزش، فیزیوتراپی و تزریق مؤثر نباشند، جراحی آزادسازی تاندون انجام می‌شود.
اطلاعات این صفحه صرفاً جنبه آموزشی عمومی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص نیست.