آرتروسکوپی شانه
آرتروسکوپی شانه یعنی مشاهده و بررسی داخل مفصل شانه با دوربین‌های تلسکوپی بلند به نام آرتروسکوپ. این عمل تحت بیهوشی عمومی در اتاق عمل و در شرایط استریل انجام می‌شود و دوربین و ابزارها از سوراخ‌های ۱ سانتی‌متری جلو و پشت شانه وارد می‌شوند.
مزایای آن: چون از سوراخ‌های کوچک انجام می‌شود، دوره بهبودی کوتاه‌تر از روش‌های باز است؛ چون مفصل باز نمی‌شود خطر عفونت کمتر است؛ درد پس از جراحی کمتر است؛ و بازگشت ورزشکاران به ورزش را سریع‌تر می‌کند.
با آرتروسکوپی شانه چه بیماری‌هایی درمان می‌شوند؟
آرتروسکوپی شانه روشی پرکاربرد است و بیشتر در دررفتگی‌های مکرر شانه و پارگی‌های روتاتور کاف به کار می‌رود. در دررفتگی مکرر، پارگی کپسول ترمیم و در پارگی روتاتور کاف، تاندون پاره دوباره به استخوان متصل می‌شود. کاربردهای دیگر آن آسیب‌های غضروفی و خارج کردن قطعات آزاد غضروف است.
عوارض آرتروسکوپی چیست؟
اگرچه روشی بسته است، عوارض اندکی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عفونت مفصل و آسیب غضروف در حین جراحی است. جراح و متخصص بیهوشی اقدامات لازم را انجام می‌دهند و حرکت زودهنگام بیمار عوارض را به حداقل می‌رساند.
آرتروز مفصل شانه
آرتروز شانه یا «آهکی شدن شانه» بیماری پیشرونده‌ای است که از ساییدگی غضروف سطح مفصل ناشی می‌شود. ممکن است در اثر بیماری دیگری (عفونت قبلی مفصل، بیماری‌های روماتیسمی، نکروز آواسکولار سر بازو، پارگی مزمن روتاتور کاف، هموفیلی) یا آسیب قبلی، یا بدون هیچ بیماری دیگری خودبه‌خود ایجاد شود. سابقه آرتروز در خانواده احتمال آن را افزایش می‌دهد.
شایع‌ترین شکایات درد شانه، گیر کردن، محدودیت حرکت و ضعف است. شکایات معمولاً سال‌ها ادامه دارند و ممکن است گاهی درد ناگهان تشدید شود. با پیشرفت بیماری مسکن‌ها اثر نمی‌کنند و درد حتی در استراحت ادامه دارد.
در تشخیص، شنیدن شکایات بیمار و معاینه مفصل مهم است و رادیوگرافی برای تشخیص کافی است.
درمان
عوامل مهمی در انتخاب درمان نقش دارند: میزان پیشرفت آرتروز در رادیوگرافی، مدت شکایات، میزان اثر درد بر کیفیت زندگی، سن و سطح فعالیت بیمار، برطرف شدن یا نشدن درد با استراحت و انتظار بیمار از درمان. پس از ارزیابی این عوامل، درباره بیماری و گزینه‌های درمانی به بیمار توضیح داده می‌شود. بیمار خود باید درمان را انتخاب کند؛ پزشک فقط راهنمایی می‌کند و نباید اصرار کند.
در آرتروز پیشرفته گزینه‌ها محدودند. اگر درد کیفیت زندگی را به‌شدت مختل کند و بیمار جراحی را بپذیرد، تعویض کامل مفصل شانه مناسب‌ترین گزینه است. پروتزهای شانه سال‌ها آزموده شده و نتایج موفقی داشته‌اند؛ از آلیاژ فلزی ساخته می‌شوند و تقریباً هرگز حساسیت فلزی ایجاد نمی‌کنند. عمر متوسط آن‌ها حدود ۱۵ سال است.
پروتزهای تعویض کامل شانه معمولاً سیمانی‌اند، یعنی با ماده‌ای به نام سیمان که در بدن سخت می‌شود به استخوان می‌چسبند.
هدف جراحی رفع درد است: استفاده بدون درد از دست و بازو و برآوردن نیازهای روزمره به‌طور مستقل. پس از جراحی بیماران می‌توانند شنا، گلف، دوچرخه‌سواری، اسکی و تنیس روی میز انجام دهند، اما انتظار بیش از این واقع‌بینانه نیست.
عوارض جراحی پروتز شانه
جراحی پروتز از جدی‌ترین جراحی‌های ارتوپدی است. پیش و پس از آن قوانینی باید رعایت شود و در حین جراحی همه اقدامات ممکن برای پیشگیری از عوارض انجام می‌شود. بیماری‌های همراه بیمار به‌دقت از نظر خطر جراحی ارزیابی و میزان آن به بیمار توضیح داده می‌شود و خطرات جراحی نیز به‌تفصیل گفته می‌شود.
عوارض احتمالی عبارت‌اند از: مشکلات بیهوشی، آسیب عروق و اعصاب، شکستگی استخوان هنگام قرار دادن پروتز، خونریزی زیاد، عفونت اطراف پروتز، محدودیت حرکت و شل شدن زودرس پروتز.
جراح و متخصص بیهوشی پیش و پس از جراحی اقدامات لازم و درمان پیشگیرانه را انجام می‌دهند. سرپا کردن زودهنگام و بازگرداندن سریع بیمار به زندگی روزمره عوارض را به حداقل می‌رساند.
دررفتگی مکرر شانه
دررفتگی مکرر معمولاً پس از دررفتگی در سنین جوانی ایجاد می‌شود و شانه پس از آن به‌دفعات و آسانی دررفته است. در اولین دررفتگی، کپسول جلوی شانه پاره و از استخوان جدا می‌شود و به همین دلیل بعدها شانه به‌راحتی دررفته است. این پارگی «ضایعه بانکارت» نام دارد و در دررفتگی‌های مکرر بسیار شایع است. پس از اولین دررفتگی درد زود برطرف می‌شود، اما بعدها هنگام پوشیدن کت، پرتاب سنگ یا دراز کردن دست به صندلی عقب خودرو شانه به‌راحتی دررفته و حتی در برخی هنگام خواب. دررفتگی‌های مکرر باعث شکستگی فرورفتگی در سر بازو به نام «ضایعه هیل-ساکس» می‌شود که با افزایش دررفتگی‌ها بزرگ‌تر می‌شود. این وضعیت احساس ناامنی ایجاد می‌کند و بیماران همیشه باید از شانه خود محافظت کنند.
تشخیص توسط متخصص با معاینه و تصویربرداری (رادیوگرافی، ام‌آر‌آی) انجام می‌شود. ام‌آر‌آی معمولی اغلب ضایعه بانکارت را نشان نمی‌دهد، اما با ام‌آر‌آی با ماده حاجب معمولاً دیده می‌شود. وجود شکستگی فرورفتگی سر بازو نیز بررسی می‌شود.
درمان
درمان دررفتگی مکرر جراحی است. با روش آرتروسکوپی، کپسول جداشده با پیچ‌های کوچکی به نام لنگر بخیه دوباره در جای خود دوخته می‌شود. چون از چند سوراخ انجام می‌شود، درد پس از جراحی کم است و حرکات طبیعی شانه ظرف دو ماه بازمی‌گردد. حدود چهار هفته از آویز بازو استفاده می‌شود و بیماران روزی ۳ تا ۴ بار ورزش می‌کنند؛ بازگشت به فعالیت‌های سنگین و ورزش معمولاً پس از هشت ماه ممکن است.
عوارض جراحی آرتروسکوپیک دررفتگی مکرر
چون روشی آرتروسکوپیک است، عوارض کمی دارد. شایع‌ترین عارضه عود دررفتگی پس از جراحی با میزان کمتر از ۱۰٪ است و در این زمینه تفاوتی میان جراحی باز و بسته نیست. عوارض دیگر شامل آسیب غضروف، ترمیم ناکافی و محدودیت حرکت پس از جراحی است. پزشک اقدامات لازم را انجام داده، بیمار را از نزدیک پیگیری و توان‌بخشی را به‌درستی تنظیم می‌کند.
اطلاعات این صفحه صرفاً جنبه آموزشی عمومی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص نیست.