جراحی تعویض نسبی (یونی‌کندیلار) زانو چیست؟
مفصل زانو از سه بخش تشکیل شده است: نیمه داخلی، نیمه خارجی و مفصل میان کشکک و ران. هنگامی که فقط نیمه داخلی یا خارجی مفصل ساییده شده باشد، پوشاندن این ناحیه با پروتز را جراحی تعویض نسبی می‌نامند.
چرا فقط بخشی از زانو ساییده می‌شود؟
در مراحل اولیه آرتروز ممکن است فقط بخشی از زانو ساییده شود و در صورت تغییر شکل پاها، تنها نیمه داخلی یا خارجی مفصل فرسوده می‌شود. چون پای پرانتزی (O شکل) در جامعه ما شایع‌تر است، ساییدگی نیمه داخلی زانو را بیشتر می‌بینیم. به‌ندرت بیمارانی با پای ضربدری (X شکل) می‌بینیم که در آن‌ها نیمه خارجی زودتر ساییده می‌شود.
تفاوت پروتز نسبی با پروتز کامل زانو چیست؟
در تعویض نسبی برخلاف تعویض کامل، فقط بخش ساییده‌شده زانو درمان می‌شود و به نیمه دیگر و رباط‌های صلیبی میانی دست زده نمی‌شود.
مزایای پروتز نسبی نسبت به کامل چیست؟
- با برش کوچک‌تری انجام می‌شود
- برش استخوان کمتر است
- از دست رفتن خون کمتر است
- درد پس از جراحی کمتر است
- حرکت زودتر بازمی‌گردد و دوره بهبودی کوتاه‌تر است.
- چون رباط‌های صلیبی بریده نمی‌شوند، احساس زانوی طبیعی‌تری دارد.
- معمولاً میزان خم شدن زانو بیشتر است.
پروتز نسبی زانو برای چه کسانی مناسب است؟
بیماران در مراحل اولیه ساییدگی مفصل یعنی ۵۰ تا ۶۰ سال، یا بیماران مسنی که فقط بخش داخلی مفصلشان ساییده شده، نامزدهای مناسب‌اند.
در زانوهایی با ساییدگی نسبی همراه با تغییر شکل پا، اگر جراحی بیش از حد به تأخیر بیفتد، بخش سالم باقی‌مانده نیز به‌سرعت ساییده می‌شود و فرصت پروتز نسبی از دست می‌رود. این بیماران به تعویض کامل نیاز پیدا می‌کنند.
عمر پروتز نسبی زانو چقدر است؟
امروزه به لطف طراحی‌های مدرن و تکنیک جراحی خوب، ماندگاری ۱۰ ساله پروتزهای نسبی به حدود ۹۰٪ رسیده است. تکنیک جراحی دقیق برای ماندگاری طولانی بسیار مهم است، زیرا خطاهای جراحی در پروتز نسبی توسط زانویی که نیمه دیگرش سالم است تحمل نمی‌شود. امروزه برای رفع این مشکل سیستم‌های رباتیک توسعه یافته‌اند.
تصمیم به پروتز نسبی چگونه گرفته می‌شود؟
بیمارانی که با شکایات آرتروز زانو مراجعه می‌کنند با معاینه و رادیوگرافی بررسی می‌شوند. در صورت لزوم پزشک برای اطمینان از سالم بودن بخش دیگر زانو، رادیوگرافی در وضعیت‌های مختلف یا ام‌آر‌آی درخواست می‌کند. با این حال تصمیم نهایی در حین جراحی گرفته می‌شود و باقی زانو از طریق برش پروتز نسبی بررسی می‌شود. به‌ندرت مشخص می‌شود که بخش دیگر نیز آسیب دیده است؛ در این صورت برش ۲ سانتی‌متر بلندتر شده و تعویض کامل انجام می‌شود.
پس از جراحی کی سرپا می‌شوم؟
بیماران یک روز پس از جراحی می‌توانند بایستند و با تحمل کامل وزن راه بروند و با کمک دست پیاده‌روی‌های کوتاه داشته باشند.
کی از بیمارستان مرخص می‌شوم؟
به‌طور متوسط پس از ۳ روز بیماران به خانه می‌روند.
آیا پس از پروتز نسبی می‌توانم ورزش کنم؟
ورزش‌هایی که چرخش و پرش ناگهانی ندارند مانند شنا، دوچرخه‌سواری، گلف و بولینگ قابل انجام‌اند. ورزش‌های رقابتی و پرشی توصیه نمی‌شوند.
کی می‌توانم به کار بازگردم؟
کارمندان اداری پس از ۶ هفته می‌توانند بازگردند. در کارهای سنگین خطر شل شدن زودهنگام پروتز وجود دارد.
کی می‌توانم رانندگی کنم؟
۶ هفته پس از جراحی رانندگی مجاز است. مهم این است که پا قدرت کافی برای فشردن پدال در توقف ناگهانی داشته باشد.
خطرات و عوارض جراحی پروتز نسبی زانو چیست؟
۱. عفونت: کمتر از تعویض کامل و زیر ۱٪.
۲. دررفتگی: عارضه‌ای که در پروتزهای نسبی با سطح متحرک ممکن است رخ دهد. تعادل نامناسب رباط‌ها، ناسالم بودن رباط صلیبی قدامی و حرکات نامناسب بیمار ممکن است باعث آن شوند.
۳. ساییدگی زودرس: بسته به نحوه استفاده بیمار از زانو یا کیفیت ناکافی تکنیک جراحی ممکن است رخ دهد.
۴. درد و سفتی زانو: در مراحل اولیه هنگام شروع راه رفتن ممکن است سفتی احساس شود. اگر سفتی ادامه یابد و درد افزایش یابد، تبدیل به پروتز کامل ممکن است ضروری شود.
۵. شکستگی
۶. دررفتگی کشکک
۷. تشکیل لخته در پاها
۸. آسیب عروق، اعصاب و رباط‌ها
اطلاعات این صفحه صرفاً جنبه آموزشی عمومی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص نیست.