دیسپلازی و دررفتگی لگن در کودکان چقدر شایع است؟
شلی (ناپایداری)، دیسپلازی و دررفتگی مفصل لگن شایع‌ترین مشکلات اسکلتی‌عضلانی در نوزادان هستند.
دررفتگی لگن یا دیسپلازی تکاملی لگن وضعیتی است که در آن مفصل لگن در نوزادان و کودکان خردسال به‌درستی رشد نمی‌کند. بخشی از استخوان ران که به لگن می‌پیوندد کروی است و در حفره‌ای گرد (استابولوم) در استخوان لگن قرار گرفته و مفصل لگن را می‌سازد.
در دیسپلازی تکاملی لگن، حفره بیش از حد کم‌عمق است و سر استخوان ران به‌خوبی در جای خود نمی‌نشیند، بنابراین مفصل شل است. اگر به‌مرور حفره ناکافی‌تر شود، سر ران از حفره بیرون می‌زند و نیمه‌دررفتگی ایجاد می‌شود.
اگر باز هم درمان نشود، دررفتگی کامل رخ می‌دهد.
علت دررفتگی لگن و عوامل خطر چیست؟
اگرچه علت آن به‌طور کامل مشخص نیست، مهم‌ترین عوامل افزایش‌دهنده خطر عبارت‌اند از:
- کم بودن مایع آمنیوتیک در رحم،
- نمایش/زایمان بریچ (ته‌آمدگی)،
- فرزند اول: در بارداری اول رحم هنوز کاملاً شل نشده و ممکن است بر جنین فشار آورده و دررفتگی لگن را تحریک کند؛ از این رو دیسپلازی لگن در بارداری اول شایع‌تر است.
- دختر بودن: خطر دررفتگی لگن در دختران ۴ تا ۵ برابر بیشتر است.
- سابقه خانوادگی دررفتگی لگن: خطر را ۱۲ برابر افزایش می‌دهد که نشان‌دهنده اهمیت عوامل ژنتیکی است.
دیسپلازی لگن یکی از شایع‌ترین مشکلاتی است که در معاینه نوزادان دیده می‌شود و زمانی بروز می‌کند که نوزاد با مفصل لگن شل و ناپایدار به دنیا بیاید. شل بودن رباط‌های نگهدارنده لگن و ننشستن استخوان ران در حفره در برخی نوزادان باعث دررفتگی می‌شود. اگر در مراحل اولیه از آن جلوگیری نشود، مفصل به‌طور ناقص یا کامل دررفته باقی می‌ماند. تشخیص زودهنگام پیش از دررفتن لگن یا گیر افتادن آن در وضعیت نامناسب (مثلاً قنداق کردن محکم) درمان را آسان می‌کند. در دوران نوزادی لگن باید برای حرکت آزاد باشد و پاها کاملاً صاف و ثابت نشوند.
علائم دررفتگی لگن چیست؟
گاهی با وجود دررفتگی هیچ علامتی در نوزاد دیده نمی‌شود؛ بنابراین معاینات منظم پزشک برای تشخیص زودهنگام ضروری است. در موارد مشکوک، در ۴ ماه اول سونوگرافی لگن و پس از ۴ ماهگی رادیوگرافی لگن انجام می‌شود.
بارزترین علائم عبارت‌اند از تأخیر در رشد حرکتی درشت (نشستن، چهار دست و پا رفتن، راه رفتن)، تفاوت طول دو پا و محدودیت حرکات لگن مانند باز کردن پاها به طرفین. راه رفتن در این نوزادان دیرتر آغاز می‌شود و پس از شروع راه رفتن، به دلیل کوتاه‌تر بودن یک پا لنگش وجود دارد.درمان
درمان در ۴ بازه زمانی جداگانه انجام می‌شود:
۱- در نوزادانی که زود تشخیص داده می‌شوند، درمان بدون جراحی است. در ۶ ماه اول می‌توان دررفتگی لگن را فقط با آتل و چند اقدام ساده درمان کرد. یکی از روش‌های رایج در این دوره «بند پاولیک» یا «بالش فریکا» است که پاهای نوزاد را از هم باز و به سمت شکم نگه می‌دارد تا لگن در حفره خود بنشیند. بسته به روند درمان، این بند شب و روز حدود ۲ تا ۶ ماه استفاده می‌شود. اگر درمان در ۶ ماه اول انجام شود، میزان بهبود کامل نزدیک به ۱۰۰٪ است.
- در نوزادانی که بین ۹ تا ۱۲ ماهگی تشخیص داده می‌شوند، روش ترجیحی بررسی مفصل با تزریق ماده حاجب زیر بیهوشی (آرتروگرافی) و بر اساس نتیجه، جااندازی با گچ یا جراحی باز است.
- در کودکان بالای ۱۲ ماه، سر استخوان ران باید با جراحی باز زیر بیهوشی عمومی در حفره قرار داده شود و پس از جراحی گچ گرفته می‌شود.
- در بیماران بالای ۱۸ ماه که رشد حفره ناکافی است، باید جراحی باز برای افزایش پوشش حفره انجام شود.
اطلاعات این صفحه صرفاً جنبه آموزشی عمومی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص نیست.