اگرچه علت دقیق معمولاً مشخص نیست، گاهی غضروف مفصلی – و گاهی همراه با بافت استخوانی زیر آن – از سطح مفصل جدا شده و به داخل مفصل می‌افتد. جدا شدن غضروف به این شکل را «استئوکندریت دیسکانس» و ایجاد قطعه‌ای که درون مفصل جابه‌جا می‌شود را «موش مفصلی» (جسم آزاد) می‌نامند.
اندازه موش‌های مفصلی از چند میلی‌متر تا چند سانتی‌متر است و ممکن است یکی یا صدها عدد باشند. بیشتر در زانو دیده می‌شوند، اما در لگن، آرنج، شانه و مچ پا نیز رخ می‌دهند.
چرا ایجاد می‌شوند؟
استئوکندریت دیسکانس معمولاً در کودکی دیده می‌شود و علت آن به‌روشنی معلوم نیست. در بزرگسالان علت احتمالی کنده شدن غضروف همراه با استخوان زیرین در اثر آسیب یا جدا شدن قطعه‌ای از غضروف سطح مفصل است؛ به همین دلیل در ورزشکاران شایع‌تر است. ممکن است با بیماری‌های روماتیسمی مرتبط باشد و در سالمندان در اثر شکستن زائده‌های استخوانی ناشی از آرتروز و افتادن آن‌ها به داخل مفصل ایجاد می‌شود.
علائم چیست؟
در مراحل اولیه جدا شدن غضروف، گاهی هیچ شکایتی وجود ندارد و گاهی درد و تورم گاه‌به‌گاه دیده می‌شود. پس از جدا شدن، قطعه ممکن است درون مفصل جابه‌جا شود و افراد اغلب حس حرکت چیزی در داخل مفصل را توصیف می‌کنند. اگرچه در ابتدا بی‌خطر به نظر می‌رسد، گیر کردن آن میان سطوح مفصل باعث گیر کردن، قفل شدن و درد می‌شود و به مرور می‌تواند به مفصل آسیب زده و آرتروز ایجاد کند.
موش مفصلی چگونه تشخیص داده می‌شود؟
چون در ابتدا فقط درد و تورم گاه‌به‌گاه وجود دارد، تشخیص ممکن است نادیده گرفته شود. با اضافه شدن گیر کردن و قفل شدن، بیماران به پزشک مراجعه می‌کنند. جسم آزاد ممکن است در معاینه لمس شود یا در رادیوگرافی دیده شود و برای تشخیص قطعات غضروفی ام‌آر‌آی گرفته می‌شود.
چگونه درمان می‌شود؟
در کودکان، قطعات غضروفی که از سطح بلند شده ولی جدا نشده‌اند، با محدود کردن فعالیت و پیگیری ام‌آر‌آی در فواصل کوتاه ممکن است بهبود یابند. اگر شکایات ادامه یابد و قطعه مستعد جدا شدن باشد، با پیچ‌های بی‌سر به‌روش جراحی ثابت می‌شود. اما در بزرگسالان، قطعه غضروفی پس از تشخیص باید بلافاصله با جراحی در جای خود ثابت شود. موش‌های مفصلی متحرک، به‌ویژه آن‌هایی که گیر کردن، قفل شدن و درد ایجاد می‌کنند، حتماً باید خارج شوند؛ در غیر این صورت به ساختارهای دیگر مفصل آسیب رسیده و آرتروز زودرس ایجاد می‌شود.
خارج کردن موش مفصلی از زانو با آرتروسکوپی یعنی روش بسته انجام می‌شود. پس از جراحی گیر کردن، قفل شدن و درد برطرف شده و افراد به‌سرعت به توان حرکتی پیشین خود بازمی‌گردند.
اطلاعات این صفحه صرفاً جنبه آموزشی عمومی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص نیست.